14-06-08

VLAAMSE GEMEENTEN VERSUS CREG: HONDERD JAAR UITGEKLEED BESTUUR.

De laatste weken is België in de ban van gas: de Commisie Regulering  Elektriciteit en Gasnergie gaat een krachtmeting aan met Suez, Regering én Vlaamse gemeenten rond de doorvoorprijs van gas.  nieuwste exploten rond de vrijmaking van de energiemarkt tonen opnieuw aan wat heel wat Vlaamse of Belgische gemeenteraadsleden al lang voelen: de gemeente is als openbaar bestuur totaal uitgekleed. Uiteraard zijn de eigen strategische keuzes van heel wat besturen daar niet vreemd aan. De opeenvolgende regeringen hebben evenwel een minstens even dikke vinger in de pap.

De gemeenten hielden de laatste jaren uitverkoop: het ondergrondse kabelnet werd verkocht aan Telenet, men deed mee aan de transacties van Electrabel, de privatisering van Dexia enz. De fondsen waren immers op, de federale kas leeg: men kan niet de belastingen verminderen en de service aan de burgers verhogen! In de Vlaamse kas zit er geld, maar de overheid heeft nu niet direct voor de publieke of zachte sectoren gekozen om dat te investeren. Voeg daarbij de onvermijdelijke regel dat een openbaar bestuur telkens teveel betaalt aan diegenen die diensten leveren en je komt onvermijdelijk in de problemen. Al jaren komt het water de gemeenten aan de lippen. Al jaren verdrinken ze niet omdat ze net boven de waterspiegel gehouden worden door éénmalige injecties als het Pact met de overheid: de Vlaamse overheid neemt de schuld over in ruil voor de bevriezing van de belastingen én een aantal bedrijfsvriendelijke maatregelen. Voor het beheren van essentiële diensten doet men dan ook méér en méér een beroep op privé-partners, waarmee men samenwerkt. Tot wat dit kan leiden merken we in de actuele discussie rond energie.

ELECTRABEL

De verweving tussen private en publieke energiesector dateert uit het begin van deze eeuw. In 1922 werd de wet op de intercommunales gestemd, die gemeenten toeliet zich te verenigingen om o.m. nutsleidingen aan te leggen en elektriciteit naar de dorpen te brengen. Heel wat gemeenten vonden dat ze de klus niet alleen konden klaren en haalden er de elektriciteitsproducenten bij. Er werd méér en méér gefusioneerd: in de jaren negentig ontstond Electrabel. Zij verwierven een praktisch monopolie op de productie van energie in België en bleven samen met de gemeentebesturen de energiepolitiek bepalen via de gemengde intercommunales.

Een aantal koppigaards en vooruitziende geesten zagen dat anders: ze groepeerden zich in zuivere intercommunales, enkel met openbare besturen, zonder de privé-partner. Daaruit kwam de producent SPE naar voor én een aantal lokale intercommunales.

Bij de eeuwwisseling was ‘liberalisering’ de troefkaart. Europa wou het volk tonen dat dit niet altijd een negatief begrip was dat gepaard ging met afdankingen en rationaliseringen. Men zou via de vrijmaking van de energiemarkt en het afschaffen van de monopolies eens voor méér concurrentie én voor lagere prijzen zorgen! Dat was in veel gevallen buiten de waard gerekend.

Om te beginnen hakte men de energiesector in stukken: men wilde komaf maken met het feit dat Electrabel niet alleen vrijwel alles produceerde maar ook de hoogspanningslijnen en de lokale verdeling in handen had. Door deze drie delen op te splitsen hoopte men een stuk verder te geraken en méér producenten op de markt te krijgen.

VINDINGRIJK EN LUI 

Men onderschatte evenwel de vindingrijkheid van Electrabel én de luiheid van de gemeenten die hoopten zonder veel moeite verder te kunnen aanschuiven aan de kassa van eerstgenoemde. De hoogspanningsleidingen werden vanaf nu beheerd door Elia, waar iedereen (openbare en privé-producenten én intercommunales) een ongeveer gelijk deel van de koek kreeg.

De fijnere distributie in de verschillende gemeenten bleef evenwel in handen van dezelfden: Electrabel richtte samen met de gemeentebesturen Eandis op in een 30-70 % verhouding en de gemeenten namen wat aandelen in Electrabel Custumor Solutions, de verkoopsfirma. De zuiveren groepeerden zich in Infrax en bleven afnemen bij de SPE, die zich evenwel genoodzaakt zag Gaz de France als partner binnen te halen.

Wat de in- en doorvoer van gas in België betreft krijgen we hetzelfde verhaal: De gemeenten beheren samen met Electrabel de doorvoer (Fluxys) en distributie (Distrigas). De privésector heeft er 57 % van de aandelen in handen, de publieke sector 31 %, via Publigas met de Gentse burgemeester Daniel Termont als voorzitter.

Voor de privé-partners staat er véél op het spel: grotere Europese blokken moeten de kleine verliezen van de vrijmaking goed maken én een sterke onderhandelingspositie tegenover vb. de Russen opbouwen. Achter de schermen uiteraard steeds dezelfde namen: Albert Frère, François Pinault, Bernard Alnaud… Een machtsstrijd ontstaat: Suez neemt Electrabel over en fusioneert met Gaz de France om op die manier tot Europa’s grootsten te behoren.

AFSPRAKEN MET DE EU

Momentje, was daar niet de vrijmaking van de energiemarkt? Bij de op handen zijnde fusie moeten een paar problemen uit de weg geruimd worden want de nieuwe firma heeft op deze manier opnieuw een te groot overwicht: Electrabel in handen én een overwicht in de publieke producent SPE. Extraatje: Distrigas en Fluxys.

Men komt tot een voor alle aandeelhouders aanvaardbaar compromis: De nieuwe firma zal zijn aandelen in SPE verkopen aan nog nobele onbekenden én Distrigas aan het Italiaanse ENI. Een voor Suez en co interessant bod: met Distrigas houdt men de sterkste belangen (de Zeebrugse gashaven) in handen.

Het wordt een bijna-thriller: Geen probleem, oordelen Europa en de Belgen, maar de doorvoercontracten moeten dan terug naar waar ze thuishoren, naar Fluxys. De Commissie Regulering Electriciteit en Gas vindt de deal iets te lucratief in het voordeel van Suez en komt tussen door de doorgangsprijs van de gas in België naar beneden te halen, wat automatisch de verkoopswaarde van Distrigas vermindert met naar schatting 500 tot 700 miljoen €.

Een streep door de rekening van Suez, die dat geld aan zijn neus ziet voorbij gaan: even de Belgische regering bellen! Een streep ook voor de Belgische gemeenten die nu de rekening gepresenteerd krijgen van de jarenlange samenwerking met de privé-sector en het gebrek aan initiatief moeten bekopen. Daniël Termont was nochtans al luidop aan het nadenken over het opdrijven van de aandelen in Fluxys, met de winsten van de verkoop van Distrigas.

De Belgische regering wordt bereid gevonden om in te grijpen en schorst de beslissing van de CREG. Nooit gezien, zegt o.m. Knack: ‘een regering die opkomt tegen lagere prijzen voor de consument’. Een nooit geziene afrekening inderdaad binnen de energiesector waarbij de overheid, als gevolg van een jarenlang verbond met de privé, opkomt tegen zijn gebruikers en voor de aandeelhouders van Suez: we kunnen onze gemeenten nu éénmaal niet in de steek laten en die kozen voor een alliantie met Suez!

Einde van de thriller! Wie betaalt: de gebruiker, de brave duts die opgroepen wordt om wat spaarzamer om te gaan met energie. Het klimaat, dat beter af zou zijn met een goedkoper aardgasprijs én minder centralisatie in de sector.

Of nog niet: in een bui van zelden geziene beginselvastheid besliste de CREG om zijn standpunt te handhaven. Zowel Publigas als Suez kondigden aan de zaak te zullen beslechten voor de rechtbank.

Filip De Bodt

15:56 Gepost door Filip De Bodt in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) | Tags: creg, electrabel, energie |  Facebook |